Dân quân tự vệ (DQTV) là lực lượng vũ trang quần chúng không thoát ly sản xuất, công tác; là thành phần của lực lượng vũ trang nhân dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; là lực lượng bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nước, làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh. Lực lượng này được tổ chức ở địa phương gọi là dân quân, được tổ chức ở cơ quan, tổ chức gọi là tự vệ. Ngày 28/3/1935 “Nghị quyết về đội tự vệ” được thông qua tại Đại hội lần thứ nhất của Đảng họp tại Ma Cao (Trung Quốc). Đây là mốc son lịch sử của DQTV Việt Nam và ngày 28/3 hằng năm là Ngày truyền thống của DQTV.
Trải qua 90 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành lực lượng DQTV đã không ngừng phát triển và lớn mạnh. Trong chiến lược “Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”, cùng với việc xây dựng Quân đội thường trực chính quy, hiện đại, thì Dân quân tự vệ cũng không ngừng được chú trọng củng cố về số lượng, nâng cao về chất lượng, vẫn luôn được coi là lực lượng nòng cốt trong xây dựng “thế trận lòng dân”, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng khu vực phòng thủ và xây dựng làng, xã chiến đấu trong khu vực phòng thủ; phối hợp với công an, ban, ngành, đoàn thể trong đấu tranh chống “diễn biến hòa bình, bạo loạn lật đổ” của các thế lực thù địch, trấn áp các loại tội phạm giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương, cơ sở; góp phần bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ Nhân dân; đồng thời còn là lực lượng hùng hậu trực tiếp tham gia phát triển kinh tế, xây dựng làng xóm, quê hương, đất nước… góp phần cùng quân và dân cả nước bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Cùng với lực lượng vũ trang cả nước, lực lượng DQTV huyện Tiên Lữ đã trải qua một chặng đường lịch sử đầy tự hào, không ngừng được củng cố và phát triển, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc.

Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, lực lượng DQTV huyện Tiên Lữ đã cùng với bộ đội chủ lực và nhân dân địa phương tham gia nhiều trận đánh quan trọng bảo vệ xóm làng, quê hương; góp phần vào thắng thắng lợi của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ và trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Bước vào thời kỳ đổi mới, lực lượng DQTV huyện Khoái Châu tiếp tục được củng cố và phát triển cả về số lượng và chất lượng. Các cấp ủy, chính quyền địa phương đã chú trọng xây dựng lực lượng DQTV vững mạnh, rộng khắp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Tỷ lệ Dân quân tự vệ đạt trên 1,5% so với tổng dân số; Hằng năm, công tác huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho lực lượng DQTV được tổ chức chặt chẽ, nghiêm túc, đảm bảo nâng cao trình độ, khả năng sẵn sàng chiến đấu. Chất lượng huấn luyện DQTV, dự bị động viên hàng năm có 100% đạt yêu cầu, trong đó có trên 80% đạt khá giỏi.

Trong những năm qua cấp ủy, chính quyền địa phương đã chỉ đạo cơ quan quân sự quốc phòng địa phương tổ chức triển khai xây dựng DQTV có số lượng hợp lý, có chất lượng chính trị tốt; tổ chức biên chế chặt chẽ; trang bị vũ khí phù hợp; được giáo dục chính trị, pháp luật, huấn luyện quân sự toàn diện, thiết thực; khả năng sẵn sàng chiến đấu và sức mạnh chiến đấu ngày càng cao.
Ban chỉ huy quân sự huyện và các xã, thị trấn tổ chức thực hiện nghiêm việc rà soát, đăng ký, quản lý chặt chẽ DQTV; tuyển chọn DQTV theo phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân cử” được cấp ủy, chính quyền cấp xã, thị trấn, cơ quan, tổ chức phê duyệt. Bảo đảm hệ thống chỉ huy DQTV chặt chẽ từ cấp huyện đến cấp cơ sở và đơn vị DQTV.
Tập trung lãnh đạo xây dựng DQTV tại chỗ, cơ động, DQTV phòng không, pháo binh, trinh sát, công binh phòng hóa, y tế. Củng cố, coi trọng xây dựng lực lượng tự vệ trong các loại hình doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về DQTV.
Tiếp tục xây dựng và nâng cao chất lượng tổ chức, hoạt động của Chi bộ quân sự cấp xã, thị trấn; đề xuất ban hành chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác và quy chế hoạt động của chi bộ quân sự cấp xã, thị trấn. Đặc biệt, lực lượng DQTV huyện đã tích cực tham gia các phong trào thi đua quyết thắng, góp phần xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, xây dựng khu vực phòng thủ, thế trận lòng dân vững chắc. Với những kết quả đạt được, những năm qua nhiều tập thể và cá nhân trong lực lượng DQTV huyện đã được Bộ Tư lệnh Quân khu, UBND tỉnh, Bộ CHQS tỉnh, UBND huyện khen thưởng vì có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua quyết thắng.
Ngoài nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, lực lượng DQTV huyện còn tích cực tham gia các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao đời sống nhân dân. Tham gia xây dựng nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, phòng chống dịch bệnh…
Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp, mau lẹ và khó lường, lực lượng DQTV huyện Tiên Lữ cần tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, không ngừng nâng cao chất lượng, khả năng sẵn sàng chiến đấu. Các cấp ủy, chính quyền địa phương cần quan tâm hơn nữa đến công tác xây dựng lực lượng DQTV, đảm bảo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Nhìn lại chặng đường đã qua, lực lượng DQTV huyện Tiên Lữ có quyền tự hào về những đóng góp to lớn của mình trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Phát huy truyền thống đó, lực lượng DQTV huyện sẽ tiếp tục nỗ lực, phấn đấu, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng huyện Khoái Châu ngày càng giàu mạnh, văn minh.
Mai Hương-TTVH và TT huyện